روایتی از جنایاتی که رضا شاه در تبریز انجام داد

تاریخ به خوبی روایتگر جنایت‌های رضاخان است؛ او در سراسر ایران جوی از اختناق و دیکتاتوری به وجود آورده بود و به شدت با مذهب مبارزه می‌کرد.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، آیت‌الله مسلم ملکوتی از روحانیون مبارز تبریز بود. او که در روستای «بلاسبجین» در حوالی سراب به دنیا آمد و دوران کودکی خود را در آن منطقه گذراند، درباره اوضاع سراب و تبریز در دوره رضاخان می‌گوید: در ایامی که رضاخان ماجرای کشف حجاب و متحدالشکل کردن لباس‌ها را شروع کرد، من در سراب درس می‌خواندم. اگرچه از نظر سنی کوچک بودم و نمی‌توانستم مسائل را تجزیه و تحلیل کنم، اما همه این صحنه‌های تلخ را از نزدیک می‌دیدم.

خلع لباس روحانیون

لباس‌های تمام روحانیون شهر را گرفته بودند. حتی اگر آن‌ها عمامه و عبا نمی‌گذاشتند و فقط قبا می‌پوشیدند، قزاقان رضاخان دامن قبای آن‌ها را با قیچی و چاقو پاره می‌کردند و می‌بریدند.

به یاد دارم استادم مرحوم آقا میرزا یعقوب با لباس غیر روحانی می‌آمد و برایم درس می‌گفت. در سراب یک نفر معمم نمانده بود. همه را خلع لباس کرده بودند. در مساجد را بسته بودند. اجازه نمی‌دادند روحانیون به منبر بروند و برای مردم تبلیغ کنند؛ البته شایان ذکر است که رژیم پهلوی، برای خود آخوند‌هایی داشتند؛ از آن‌ها در این راستا سوء استفاده می‌نمودند. ولی روحانیت اصیل و متعهد را اجازه نمی‌دادند. همین طور جلوی عزاداری برای امام حسین (ع) را گرفته بودند. حتی در روستا‌های دوردست کسی حق نداشت در دهه عاشورا مجلس عزاداری برپا کند. مردم به طور قاچاق و ده‌ها دردسر و پیامد‌های ناگوار این ایام را پشت سر می‌گذاشتند. گاهی به بهانه مجلس ترحیم اقدام به مجلس عزا برای سالار شهیدان می‌کردند.

اگر فردی را می‌دیدند عمامه و عبا دارد فوری دستگیر می‌کردند و به نظمیه می‌بردند؛ سپس لباس‌هایش را می‌گرفتند و یک کلاه پهلوی بر سرش می‌گذاشتند و رهایش می‌ساختند.

وضعیت زنان

هیچ زنی حق نداشت با چادر و حجاب در انظار عمومی ظاهر شود وگرنه ناگهان امنیه‌ها و ژاندارم‌ها به طور وحشیانه به سرش می‌ریختند و چادر و مقنعه‌اش را برمی‌داشتند و اگر مقاومت می‌کرد لباس‌هایش را پاره می‌نمودند و اهانت و کتک‌کاری می‌کردند.

در این روستا‌ها این ژاندارمر‌ها چه ظلم‌ها و جنایت‌هایی به سر زنان روستایی می‌آوردند، فقط خدا می‌داند. یادم هست این چند سالی که برنامه کشف حجاب حاکم بود، بعضی از این زن‌ها اصلا از خانه بیرون نیامدند. این همه سال را در خانه خود زندانی بودند.

یک فضای خفقان و دهشتناکی به وجود آورده بودند؛ حتی مردم در داخل خانه‌هایشان نمی‌توانستند مسائل سیاسی را مطرح کنند. همواره به گوش مردم این‌گونه خوانده و تلقین کرده بودند که: «دیوار موش دارد و موش هم گوش دارد.» مردم در خانه‌هایشان هم امنیت و آسایش و آرامش نداشتند. همه در اضطراب و نگرانی به سر می‌بردند و آنکه در امنیت و آسایش بود یک عده اشخاص لاابالی و اراذل و اوباش بودند.

مقاومت روحانیت و مردم تبریز با سیاست‌های رضاخان

از سوی دیگر با همه این فضای رعب و وحشت، روحانیت و مردم مقاومت می‌کردند. توده مردم اگرچه به طور علنی نمی‌توانستند اظهار وجود کنند و جرأت این کار از آنان گرفته شده بود، ولی با زبان حال از رژیم و ایادی آن اعلان انزجار می‌نمودند و مبارزه منفی در پیش گرفته بودند.

روحانیون به هر طریق ممکن تلاش می‌کردند تا نقش تاریخی خود را در این مقطع حساس به خوبی ایفا کنند؛ در جلساتی که مخفیانه در داخل خانه‌ها و در پشت در‌های بسته و به دور از چشم قزاقان برگزار می‌شد، حاضر می‌شدند و برای مردم از دین و مذهب و از احکام و اخلاق سخن می‌گفتند و برای امام حسین (ع) روضه می‌خواندند.

در تبریز آن طوری که من شنیدم با اینکه حوزه پررونقی داشت، ولی در آن شهر به آن بزرگی و حوزه با عظمت شاید ده نفر روحانی معمم باقی نمانده بود. همه خلع لباس شده بودند. این عده اندک هم، چون اجازه اجتهاد داشتند از نظر قانون کشف حجاب در امان بودند.

ابتکار جالب برای مقابله با سیاست‌های رضاخانی

مرحوم آیت‌الله‌العظمی سیدابوالحسن اصفهانی از این فرصت استفاده خوبی کرد؛ در هر شهر و قصبه‌ای برای یکی دو نفر از علما اجازه اجتهاد صادر نمود تا بدین وسیله به لباس‌های آنان تعرض نشود و این‌ها بتوانند در این شرایط سخت به وظیفه آخوندی خویش عمل نمایند. این ابتکارعمل، تأثیر خوبی در روند بهبودی و استحکام تشکیلات روحانیت گذاشت و به فعالیت‌های روحانیت تا حد زیادی انسجام بخشید؛ البته اغلب اجازه‌های اجتهادی که در آن زمان از سوی مرحوم آیت‌الله اصفهانی برای بعضی از علمای بلاد صادر شد، چندان از ارزش و اعتبار علمی برخوردار نبود، بلکه بیشتر جنبه سیاسی و تشکیلاتی داشت و در این بُعد هم بسیار کارساز شد. این درایت و مدیریت و ابتکار عمل در آن مقطع از این مرجع بزرگ قابل تقدیر و تحسین بود.

مجاهدت‌های حوزه علمیه تبریز در دوره اختناق رضاخانی

البته روحانیت سرشناس و مجاهد آذربایجان و بزرگان حوزه علمیه تبریز در مقابل پرده‌دری‌های رضاخان میرپنج هرگز سکوت را بر خود روا نداشتند؛ چنان‌که در رأس روحانیت اصیل تبریز مرحوم آیت‌الله آمیرزا صادق تبریزی و آیت‌الله سیدابوالحسین انگجی بودند که بی‌درنگ قیام و اعتراض علنی بر ضد قلدری‌های رضاخان را آغاز کردند. حتی مرحوم آمیرزا صادق با صدور بیانیه‌ای کار‌های خلاف شرع او را محکوم نمود و در ادامه این مبارزه با صدور فتوایی، اخذ شناسنامه از رژیم سلطنتی را تحریم کرد. مردم نیز از این اقدام حمایت عملی کردند. این فتوا به قدری نفوذ داشت که افرادی که مقلد آن مرحوم بودند تا آخر عمر شناسنامه نگرفتند و بدون شناسنامه از دنیا رفتند. بعضی از این اشخاص تا همین اواخر بودند و من خودم آن‌ها را دیدم.

ایادی رژیم از این فتوا در آذربایجان اعلان خطر جدی کردند و شبانه ایشان را به همراه مرحوم آیت‌الله انگجی از تبریز خارج نمودند و به سنندج تبعید کردند. پس از مدتی با تلاش پیگیر علمای اعلام در قم، محل تبعید ایشان تغییر یافت. آیت‌الله انگجی به مشهد و آیت‌الله آمیرزا صادق به قم منتقل شدند. چند سال بعد مرحوم انگجی به تبریز بازگشت، اما مرحوم آمیرزا صادق تا آخر عمر در قم ماند و در جوار حرم حضرت معصومه (س) از دنیا رفت. خداوند متعال مقام هر دو بزرگوار را ان‌شاءالله متعالی کند.

 

منبع: پایگاه مرکز اسناد انقلاب اسلامی

انتهای پیام/

 

پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
برچسب ها: رضا شاه ، تبریز
اخبار پیشنهادی
تبادل نظر
نام:
ایمیل:
آدرس ایمیل خود را با فرمت مناسب وارد نمایید.
* نظر:
نظرات کاربران
انتشار یافته: ۱۶
در انتظار بررسی: ۰
Iran (Islamic Republic of)
رفاه و آسایش، حق مسلم ماست
۱۷:۲۴ ۱۷ آذر ۱۴۰۰
لطفا یه روایت از جنایاتی که مسئولین فعلی بر علیه معیشت و جان ملت مرتکب شده اند بذار!!! آها گرفتم نباید از شماها این انتظار رو داشت مواجب بگیرید!!!
Iran (Islamic Republic of)
امیر
۱۶:۵۳ ۱۷ آذر ۱۴۰۰
چه ظلم های وحشتناکی وای وای وای
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۲۳:۴۲ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
الآن و در شرایط کنونی زمانه زندگی مردم چه فرقی با آن دوران کرده است من میگم هیچ فرقی نکرده و شرایط خیلی بدتر شده است
Iran (Islamic Republic of)
ماری
۲۲:۲۹ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
لعنتی
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۲۰:۱۳ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
خدا این عنصر وحشی رو لعنت کنه. به همه توصیه میکنم کتاب رضا شاه و بریتانیا که نوشته محمد قلی مجد هست رو بخونن. بر اساس اسناد وزارت خارجه آمریکاست.
Iran (Islamic Republic of)
حسن
۱۶:۳۹ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
تف به روح رضا پالانی ، عامل بدبختی ملت ایران همین خاندان پهلوی و اقدامات خبیث این رژیم جعلی انگلیسی بود
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۱۹:۵۹ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
بله خدا لعنتش کند که عامل بدبختی و بیکاری جوان‌ها بود و نوکر چین و روسیه .امید به زندگی را در دل همه کشت و باعث فرار مغزها شد. ریال را از ارزش انداخته بود این بی وجود.
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۲۲:۰۵ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
ازکجادونستی
Iran (Islamic Republic of)
بدون نام
۱۵:۵۶ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
برو جمع کن خودتو
Iran (Islamic Republic of)
ali. taheri
۰۷:۰۲ ۱۷ آذر ۱۴۰۰
ای شاه خائن
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۱۵:۱۷ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
خدا به این سگ کثیف لعنت کنه
United States of America
ناصر
۰۷:۴۰ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
باسلام....... یکی از ظلم هایی که رضا شاه به حق ملت ایران و جوانانش انجام داد و کمتر کسی به اون اشاره میکنه وضع قانون سربازی اجباری بود که متاسفانه هنوز هم اجرا میشه
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۰۷:۲۵ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
خدایا عذاب رضاخان پالانی را سخت بگیر .
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۰۷:۱۰ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
لعنت خداوند بر پهلوی آدمکش نوکر انگلیس
Iran (Islamic Republic of)
ناشناس
۰۰:۴۴ ۱۶ آذر ۱۴۰۰
خدا لعنت کنه رضا شاه رو
Canada
ناشناس
۲۲:۰۳ ۱۵ آذر ۱۴۰۰
عذاب اش در اخرت به عرش خدا برسد
کودتاچی و نوکر استعمار
هزاران سال ایران زمین را به عقب راند
حتی سوزن هم از چین وارد میکردیم
حتی سیم خاردار وارد میکردیم
کشور وارد کننده و مصرف کننده و تایلند خاور میانه برای
خوشگذرانی و...
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
آخرین اخبار
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر
پیام رسان های باشگاه خبرنگاران - پایین شرح خبر